TSUE zakwestionował szwedzki warunek zamieszkania ograniczający pracownikowi dostęp do oddłużenia. Sprawa dotyczyła swobody przepływu pracowników, a nie przyznania prawa do dowolnego wyboru państwa postępowania.
Długi w Szwecji, zatrudnienie w Belgii
Ulf Kazimierz Radziejewski, obywatel szwedzki mieszkający i pracujący w Belgii, wystąpił w Szwecji o oddłużenie. Wniosek oddalono ze względu na brak zamieszkania w tym państwie, bez zbadania pozostałych przesłanek. Powstało pytanie, czy taki warunek może zniechęcać zadłużonego pracownika do korzystania ze swobody przemieszczania się. Nazwisko w tytule sprawy nie oznacza, że rozstrzygano o polskiej procedurze albo o zadłużeniu objętym polskim układem.
Ograniczenie swobody przepływu pracowników
Trybunał uznał, że art. 45 TFUE sprzeciwia się badanemu uregulowaniu uzależniającemu oddłużenie od zamieszkania w danym państwie. Rozważył między innymi możliwość sprawdzenia sytuacji majątkowej i osobistej dłużnika przy użyciu mniej ograniczających środków. Dla sprawy istotne były istniejące związki ze Szwecją i dostępność informacji. Rozstrzygnięcie dotyczyło przeszkody w dostępie do procedury; nie stanowiło samo w sobie decyzji o umorzeniu określonych wierzytelności Radziejewskiego.
Dlaczego nie jest to wyrok o dowolnym wyborze sądu
Badana wówczas szwedzka procedura nie należała do zakresu rozporządzenia 1346/2000 i nie była wymieniona w jego załączniku A. Tej historycznej kwalifikacji nie wolno bez sprawdzenia przenosić na dzisiejsze postępowania. Obecnie trzeba osobno ocenić zakres rozporządzenia 2015/848 i jego załączników. Wyrok nie znosi zasad COMI, nie gwarantuje oddłużenia w każdym państwie i nie określa przesłanek zatwierdzenia układu polskiego przedsiębiorcy. Ważne pozostają rodzaj postępowania oraz podstawa jego międzynarodowych skutków.
Co zebrać przy zadłużeniu i pracy za granicą
Sporządź chronologię miejsc zamieszkania i zatrudnienia oraz wskaż państwa, w których powstały zobowiązania. Dodaj dokumenty dochodów, egzekucji i dotychczasowych wniosków o oddłużenie. Przy odmowie zachowaj uzasadnienie: istotne jest, czy organ zakwestionował właściwość, warunek zamieszkania, brak informacji czy materialne przesłanki postępowania. Te przyczyny wymagają odrębnego sprawdzenia.
Nie zakładaj, że ten sam dokument wywoła identyczny skutek wobec każdego wierzyciela zagranicznego. Zaznacz, gdzie wierzyciele dochodzą należności i gdzie znajduje się majątek. Przed oceną możliwości kolejnego wniosku uporządkuj również wcześniejsze rozstrzygnięcia. Pozwala to rozmawiać o konkretnym dostępie do procedury i skutkach jej zakończenia, zamiast posługiwać się ogólną obietnicą oddłużenia za granicą.
Źródło orzeczenia
- EUR-Lex — wyrok Radziejewski, C-461/11, tekst urzędowy
- EUR-Lex — Radziejewski, wersja angielska i metadane
- EUR-Lex — rozporządzenie 2015/848, zakres i załączniki
Omówienie opublikowano 25 października 2026. Zapoznaj się z pełnym tekstem i późniejszym orzecznictwem przed wykorzystaniem argumentu.